เขตสุขภาพเพื่อประชาชนภาคใต้

วันนี้ (23 มกราคม 2569) วิชาสุดท้ายของการอบรม ชวนปลดล็อกพลังชุมชน! ด้วย "บันไดผลลัพธ์ 9 มิติ" สู่การพึ่งพาตนเองอย่างยั่งยืน

เคยสงสัยไหมครับ? ว่าชุมชนที่เข้มแข็งจริงๆ เขาวัดกันตรงไหน? ???? ไม่ใช่แค่มีงบประมาณเยอะ แต่คือการที่ชุมชนสามารถ "กำหนดเกณฑ์และประเมินตนเอง" ได้

วันนี้เรามาชวนทำความรู้จักกับ บันไดผลลัพธ์ 9 มิติ เครื่องมือที่จะเปลี่ยนให้ชุมชนบริหารจัดการตัวเองได้อย่างมืออาชีพ

แนวคิดการประเมินความเข้มแข็งชุมชนตามแนวทางนี้ คือ กระบวนการเสริมพลังชุมชน (Community Empowerment) ที่มุ่งเน้นให้ชุมชนเป็นเจ้าของกระบวนการพัฒนา โดยชุมชนจะเป็นผู้กำหนดเกณฑ์ระดับการประเมินและประเมินความเข้มแข็งด้วยตนเอง ผ่านเครื่องมือที่เรียกว่า "บันไดผลลัพธ์ 9 มิติ" แนวคิดนี้ไม่ได้วัดเพียงแค่ความสำเร็จของโครงการ แต่ประเมินถึงขีดความสามารถ (Capacity) ในการจัดการตนเองของชุมชนใน 3 ด้านหลัก ดังนี้

1.การพึ่งพาตนเองและการจัดการระบบข้อมูล

เปลี่ยนจากความรู้สึกเป็นระบบ พัฒนาจากการใช้ข้อมูลเชิงความรู้สึกในการประเมินปัญหา มาเป็นการเก็บและรวบรวมข้อมูลอย่างเป็นระบบ ครอบคลุมทั้งด้านเศรษฐกิจ สังคม สิ่งแวดล้อม และสุขภาพ

การระดมทรัพยากร เน้นการใช้ทรัพยากรภายใน (คน เงิน ความรู้) ร่วมกับการแสวงหาทรัพยากรภายนอกตามความจำเป็น เพื่อขับเคลื่อน แผนชุมชนพึ่งตนเอง อย่างต่อเนื่อง

2.การสร้างกลไกการทำงานที่เข้มแข็ง (สภาผู้นำชุมชน)

โครงสร้างองค์กร สร้างเครือข่ายความเชื่อมโยงระหว่างกลุ่มต่างๆ ในชุมชนให้เป็น "สภาผู้นำชุมชน" ที่ทำงานร่วมกันอย่างมีประสิทธิภาพและมีการแบ่งบทบาทหน้าที่ชัดเจน

ภาวะผู้นำ พัฒนาผู้นำให้มีสมรรถนะในการขับเคลื่อนกลุ่มของตนเอง และสามารถทำงานร่วมกับสภาผู้นำฯ หรือหน่วยงานภายนอกเพื่อเพิ่มทรัพยากรเข้าสู่ชุมชน

3.การเปลี่ยนผ่านสู่ความเป็นอิสระ (Independence)

การคิดเชิงวิพากษ์ (Critical Thinking) ใช้กระบวนการ "ถามว่าทำไม" เพื่อวิเคราะห์เหตุผลเบื้องหลังของปัญหา นำไปสู่การปรับปรุงงานและสร้างการเปลี่ยนแปลงร่วมกัน

การลดการพึ่งพาพี่เลี้ยง เป้าหมายสูงสุดคือการที่ชุมชนสามารถบริหารจัดการและรับผิดชอบโครงการได้อย่างเป็นอิสระ

ความสัมพันธ์ผกผัน มีหลักการสำคัญว่า หากชุมชนมีทักษะการบริหารจัดการโครงการที่ดี (มิติที่ 9) ความจำเป็นในการพึ่งพาพี่เลี้ยงหรือตัวแทนองค์กรภายนอก (มิติที่ 8 จะลดลงโดยอัตโนมัติ)

#หน่วยจัดการชุมชนน่าอยู่ภาคใต้

#เศรษฐกิจฐานรากภาคใต้

#ศูนย์อำนวยการบริหารจังหวัดชายแดนภาคใต้

สุวิทย์ หมาดอะดำ บันทึกเรื่องราว