เขตสุขภาพเพื่อประชาชนภาคใต้

สตูลเดินหน้าธรรมนูญมัสยิด สร้างสุขภาวะวิถีมุสลิม ลดโรค NCDs

วันที่ 2 กุมภาพันธ์ 2569 สำนักงานคณะกรรมการอิสลามประจำจังหวัดสตูล สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ (สช.) และสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดสตูล ร่วมกับทีมสมัชชาสุขภาพจังหวัด จัดประชุมสรุปและปรับปรุงร่างบันทึกข้อตกลงความร่วมมือ (MOU) การขับเคลื่อนการสร้างสุขภาวะในวิถีมุสลิม เพื่อการส่งเสริม ป้องกัน และ #ลดโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (#NCDs)

การปรับปรุงร่างธรรมนูญมุสลิม ครั้งนี้ เป็นการบูรณาการองค์ความรู้จากหลายภาคส่วน ได้แก่

• มิติศาสนาอิสลาม โดยสำนักงานคณะกรรมการอิสลามฯ

• มิติองค์ความรู้ด้านโรค NCDs โดยสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดสตูล

• มิติภาคประชาชนจากกระบวนการสร้างความรู้และการปฏิบัติในระดับพื้นที่ โดยสมัชชาจังหวัดและภาคธุรกิจเอกชน

ที่ประชุมได้ร่วมกันพิจารณาและสรุปร่างเพื่อนำไปสู่กระบวนการรับฟังความคิดเห็น โดยกำหนดกรอบเวลา ดังนี้

Timeline การดำเนินงาน

•เดือนมีนาคม 2569 รับฟังความคิดเห็นจากหน่วยงานภาคี MOU จำนวน 11 องค์กร

•เดือนเมษายน 2569 รับฟังความคิดเห็นในพื้นที่เป้าหมาย 85 มัสยิด ครอบคลุม 7 อำเภอ 11 ตำบล

•เดือนพฤษภาคม 2569 ประกาศใช้ “ธรรมนูญมัสยิด” อย่างเป็นทางการ

จังหวัดสตูลมีประชากรที่นับถือศาสนาอิสลามประมาณร้อยละ 75 จึงได้พัฒนากลไกความร่วมมือผ่าน “ธรรมนูญจังหวัดและธรรมนูญมัสยิด” เพื่อขับเคลื่อนการลดโรคไม่ติดต่อ โดยใช้บทบาทของศาสนาเป็นฐานสำคัญ สอดคล้องกับแนวคิดการสร้างความร่วมมือจากภาคส่วนที่ไม่ใช่ภาคสุขภาพ (Non-health sector) เพื่อเสริมพลังการทำงานเชิงระบบในรูปแบบ NCDs Ecosystem

สาระสำคัญของธรรมนูญมัสยิด ประกอบด้วย 7 ส่วน ได้แก่

1.ความเป็นมา

2.หลักการสำคัญของระบบสุขภาพมัสยิดและชุมชนมุสลิมจังหวัดสตูล

3.นิยามศัพท์

4.บทเฉพาะกาล

5.การขับเคลื่อนธรรมนูญสู่การปฏิบัติและการทบทวน

6.แนวทางการวัดผลความสำเร็จ

7.ภาคผนวก

ทั้งนี้ คณะกรรมการกลางร่วมกับสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดสตูล จะร่วมกันจัดทำแนวทางเสริมสร้างศักยภาพ ผ่านการอบรมและพัฒนาความรู้แก่คณะกรรมการมัสยิด เพื่อสร้างความตระหนัก แรงจูงใจ และความพร้อมของพื้นที่ ในการส่งเสริมสุขภาพและลดโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง

แนวทางข้อเสนอแนะเพื่อการขับเคลื่อนอย่างยั่งยืน

1.ยกระดับบทบาทมัสยิดเป็นศูนย์กลางสุขภาพชุมชน

ส่งเสริมให้มัสยิดเป็นพื้นที่สื่อสารความรู้ด้านสุขภาพ การปรับพฤติกรรม และกิจกรรมส่งเสริมสุขภาพที่สอดคล้องกับหลักศาสนา

2.พัฒนาศักยภาพผู้นำศาสนาและคณะกรรมการมัสยิด

จัดอบรมเชิงปฏิบัติการด้าน NCDs การสื่อสารเชิงบวก และการสร้างแรงจูงใจ เพื่อให้ผู้นำศาสนาเป็น “ผู้นำการเปลี่ยนแปลงด้านสุขภาพ” ในชุมชน

3.เชื่อมข้อมูลสุขภาพกับการขับเคลื่อนพื้นที่

ใช้ข้อมูลสุขภาพระดับตำบลและมัสยิด เป็นฐานในการออกแบบกิจกรรมและติดตามผล ลดช่องว่างระหว่างนโยบายกับการปฏิบัติจริง

4.สร้างแรงจูงใจและต้นแบบพื้นที่ดีเด่น

พัฒนากลไกการยกย่อง ชื่นชม และแลกเปลี่ยนเรียนรู้ระหว่างมัสยิด เพื่อกระตุ้นการมีส่วนร่วมและการขยายผล

5.ต่อยอดเป็นต้นแบบจังหวัดมุสลิมสุขภาวะ

สังเคราะห์บทเรียนจากสตูลเพื่อขยายผลไปยังจังหวัดอื่นที่มีบริบทคล้ายคลึงกัน และเชื่อมโยงสู่การกำหนดนโยบายระดับชาติ

ขอบคุณข้อมูลจากเพจ สช. สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ