เขตสุขภาพเพื่อประชาชนภาคใต้

13 จังหวัดเชื่อมพลังการเรียนรู้ 9 ภาคียุทธศาสตร์ สานนโยบายสู่พื้นที่ สร้างนิเวศความร่วมมือเพื่อจังหวัดเข้มแข็ง

การสร้างจังหวัดเข้มแข็งไม่ได้เกิดขึ้นจากการทำงานขององค์กรใดองค์กรหนึ่ง แต่เกิดจากการที่ผู้คนหลากหลายภาคส่วนสามารถเชื่อมโยงความคิด ประสบการณ์ และศักยภาพเข้าด้วยกัน เรียนรู้จากสิ่งที่ทำร่วมกัน มองเห็นความแตกต่าง และร่วมกันสร้างทิศทางการเปลี่ยนแปลงของพื้นที่ นับเป็นหัวใจสำคัญของการสัมมนาเชิงปฏิบัติการการจัดการความรู้และบูรณาการบทเรียนการทำงาน 13 จังหวัด ภายใต้โครงการเสริมสร้างจังหวัดเข้มแข็งโดยใช้พื้นที่เป็นฐานและบูรณาการทุกภาคส่วน ซึ่งจัดขึ้นระหว่างวันที่ 3–5 พฤศจิกายน 2569 ณ โรงแรมอมารี ดอนเมือง แอร์พอร์ต กรุงเทพฯ ผู้เข้าร่วมกว่า 130 คน จากเครือข่ายภาคีอาสา 13 จังหวัด และผู้บริหารและผู้แทนจาก 9 องค์กรภาคียุทธศาสตร์

เวทีครั้งนี้เป็นการเชื่อมโยงการเรียนรู้ระหว่างพื้นที่ระยะที่ 1 จำนวน 5 จังหวัด ได้แก่ เชียงราย ขอนแก่น นครสวรรค์ ตราด และพัทลุง กับพื้นที่ระยะที่ 2 จำนวน 8 จังหวัด ได้แก่ พิษณุโลก ปทุมธานี สุพรรณบุรี บึงกาฬ ชัยภูมิ อุบลราชธานี กระบี่ และกรุงเทพมหานคร

โดยมีโจทย์สำคัญร่วมกันคือ การย้อนมองเส้นทางการทำงานที่ผ่านมา เพื่อทำความเข้าใจว่าอะไรทำให้ผู้คนและภาคีต่าง ๆ เข้ามาร่วมมือกัน อะไรทำให้ความร่วมมือนั้นดำเนินต่อไปได้ รวมถึงอะไรที่ยังเป็นข้อจำกัดและความท้าทายของการทำงานในแต่ละบริบท ก่อนนำประสบการณ์เหล่านั้นมาต่อยอดเป็นความรู้และทิศทางการทำงานในระยะต่อไป

หัวใจของกระบวนการจัดการความรู้ครั้งนี้ ไม่ได้อยู่เพียงการรวบรวมผลงานหรือสรุปสิ่งที่แต่ละจังหวัดดำเนินการ แต่เป็นการชวนผู้ปฏิบัติงานกลับไปทำความเข้าใจเรื่องราวระหว่างทาง ทั้งความสัมพันธ์ของผู้คน การประสานความแตกต่าง การแบ่งปันบทบาท ความไว้วางใจ ตลอดจนแรงผลักดันและความหมายที่ทำให้แต่ละคนยังคงมีส่วนร่วมในการทำงานเพื่อส่วนรวม

สำหรับจังหวัดระยะที่ 1 กระบวนการถอดบทเรียนภายใต้แนวคิด “จากประสบการณ์ สู่ผลลัพธ์ และบทเรียนที่ส่งต่อได้” มุ่งค้นหาสิ่งที่อยู่เบื้องหลังความสำเร็จและความท้าทายของการทำงานในพื้นที่ ผ่านการทบทวนทั้งโครงสร้างและกลไกการทำงาน ความสัมพันธ์และพลวัตของภาคีเครือข่าย ตลอดจนแรงขับเคลื่อนและความหมายของการมีส่วนร่วม เพื่อมองให้เห็นนิเวศความร่วมมือที่ก่อรูปขึ้นจากผู้คน องค์กร และบริบทของแต่ละจังหวัด พร้อมสังเคราะห์เป็นบทเรียน ทั้งสิ่งที่ควรทำ สิ่งที่ควรหลีกเลี่ยง และเงื่อนไขที่พื้นที่อื่นสามารถนำไปปรับใช้ได้ โดยไม่จำเป็นต้องทำซ้ำในรูปแบบเดียวกัน

ขณะที่จังหวัดระยะที่ 2 มุ่งพัฒนากระบวนการทำงานภายใต้แนวคิด “จากก้อนงาน สู่ Project Milestone” ชวนแต่ละจังหวัดกลับมามองภาพรวมของงานที่กำลังดำเนินอยู่ ทำความเข้าใจบทบาทของคนในทีม ความเชื่อมโยงระหว่างภารกิจ และสิ่งที่แต่ละฝ่ายต้องร่วมกันรับผิดชอบ ก่อนนำไปสู่การจัดทำ Action Plan และกำหนดหมุดหมายสำคัญของโครงการ เพื่อให้เห็นทิศทางร่วมกันว่า แต่ละช่วงเวลาจะเดินหน้าไปสู่เป้าหมายใด และต้องอาศัยความร่วมมือจากใครบ้าง

อีกหนึ่งกระบวนการสำคัญคือ “ตลาดความรู้และแลกเปลี่ยนบทเรียนระหว่างพื้นที่” ที่เปิดโอกาสให้จังหวัดระยะที่ 1 ซึ่งมีประสบการณ์จากการทำงานที่ผ่านมา ทำหน้าที่เป็น Knowledge Holder หรือผู้ถ่ายทอดประสบการณ์ ขณะที่จังหวัดระยะที่ 2 เป็น Knowledge Seeker หรือผู้แสวงหาความรู้ ผ่านการตั้งคำถาม รับฟัง และแลกเปลี่ยนมุมมองจากสถานการณ์จริงของแต่ละพื้นที่

กระบวนการดังกล่าวต่อยอดไปสู่การเรียนรู้ข้ามพื้นที่ใน 13 กลุ่ม โดยมุ่งให้ผู้เข้าร่วมไม่ได้เพียงรับฟังว่าอีกจังหวัดทำอะไร แต่ได้ทำความเข้าใจเหตุผล เงื่อนไข และบริบทที่อยู่เบื้องหลังการทำงาน เพื่อนำบทเรียนมาตีความและปรับใช้ให้เหมาะสมกับพื้นที่ของตนเอง โดยมี ดร.ชัยวัฒน์ ถิระพันธุ์ เป็นวิทยากร ร่วมกับทีมกระบวนกรจากศูนย์นวัตกรรมนโยบายสุขภาพ สช.

การสัมมนาครั้งนี้ยังเป็นหมุดหมายสำคัญของการเชื่อมโยงความร่วมมือระหว่างองค์กรภาคียุทธศาสตร์ ผ่านกิจกรรม Kick-off “สานพลังนโยบายสู่พื้นที่ เพื่อจังหวัดเข้มแข็ง” และ CEO Dialogue ซึ่งเปิดพื้นที่ให้ผู้บริหารจาก 9 หน่วยงานได้มาพบปะ แลกเปลี่ยนมุมมอง และเชื่อมโยงศักยภาพของแต่ละองค์กรเข้ากับความต้องการและโจทย์การพัฒนาของพื้นที่

ผู้บริหารและผู้แทนที่เข้าร่วมประกอบด้วย ศ. ดร.บรรเจิด สิงคะเนติ ผู้แทนสถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์ (นิด้า) และประธานคณะกรรมการภาคีสานพลังพื้นที่เข้มแข็ง (ภสพ.), นางเข็มเพชร เลนะพันธ์ ผู้ช่วยผู้จัดการสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.), นพ.สุเทพ เพชรมาก เลขาธิการคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ (สช.), นายธีรธัช กันตามะระ ผู้ช่วยผู้อำนวยการสถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข (สวรส.), นายวีระชัย ก้อนมณี ผู้ทรงคุณวุฒิสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.), นายวิชัย นะสุวรรณโน รองผู้อำนวยการสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน) (พอช.), ดร.บุญเยี่ยม เหลาสะอาด ผู้อำนวยการฝ่ายวิจัยและนวัตกรรมเพื่อเสริมสร้างความเข้มแข็งและยกระดับขีดความสามารถในการจัดการภาครัฐและท้องถิ่น (ฝ่าย 4) ผู้แทนหน่วยบริหารและจัดการทุนด้านการพัฒนาระดับพื้นที่ (บพท.), ดร.พิเชษฐ์ หนองช้าง เลขาธิการสถาบันการแพทย์ฉุกเฉินแห่งชาติ (สพฉ.) พญ.ปิยวรรณ ลิ้มปัญญาเลิศ ผู้อำนวยการสถาบันรับรองคุณภาพสถานพยาบาล (สรพ.) นายศักด์ชัย กาญจนวัฒนา (ที่ปรึกษา ภสพ.) นายพลากร วงศ์กองแก้ว (ที่ปรึกษา ภสพ.) นพ.พลเดช ปิ่นประทีป  (ที่ปรึกษา ภสพ.) นพ. นายประสาร มฤคพิทักษ์  ผู้ทรงคุณวุฒิ

การพบกันของภาคียุทธศาสตร์จึงมีความหมายมากกว่าการแสดงเจตนารมณ์ในการทำงานร่วมกัน แต่เป็นโอกาสที่จะทำให้ความรู้ ทรัพยากร และความเชี่ยวชาญที่แต่ละองค์กรมี สามารถเชื่อมโยงและหนุนเสริมกันได้ โดยมีพื้นที่และผู้คนในจังหวัดเป็นศูนย์กลางของการพัฒนา

นอกเหนือจากการทบทวนกระบวนการและการวางแผน เวทีครั้งนี้ยังให้ความสำคัญกับมิติความสัมพันธ์ของผู้คน ผ่านสุนทรียเสวนา “เรื่องเล่าระหว่างทาง ผู้คน ความสัมพันธ์ และการเรียนรู้ ความหมายของการทำงานร่วมกัน” โดย นายทองใบ สิงสีทา จากสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน) นายสมพันธ์ เตชะอธิก ภาคีอาสาจังหวัดขอนแก่น และนายวิสุทธิ บุญญะโสภิต ภาคีอาสาจังหวัดนครสวรรค์ คนต้นเรื่อง ร่วมถ่ายทอดเรื่องราวและประสบการณ์จากการทำงานจริง

เรื่องเล่าจากผู้ปฏิบัติงานทำให้เห็นอีกมิติหนึ่งของการสร้างจังหวัดเข้มแข็งว่า เบื้องหลังแผนงานและความร่วมมือคือผู้คนที่มีความคิด ความเชื่อ ประสบการณ์ และความคาดหวังแตกต่างกัน การทำงานร่วมกันจึงต้องอาศัยทั้งความเข้าใจ การรับฟัง ความไว้วางใจ และการเรียนรู้ที่จะเดินไปด้วยกัน ความสัมพันธ์เหล่านี้เองที่ค่อย ๆ หล่อหลอมให้เกิดความเป็นเจ้าของร่วมและพลังในการขับเคลื่อนงานของพื้นที่

ช่วงท้ายของการสัมมนาเป็นการเชื่อมโยงประสบการณ์และการเรียนรู้ตลอดทั้งเวทีเข้าสู่กระบวนการ “เปลี่ยนประสบการณ์ให้กลายเป็นบทเรียน” พร้อมร่วมกันวางแผนการถอดบทเรียนในระดับพื้นที่ เพื่อให้แต่ละจังหวัดนำสิ่งที่ได้เรียนรู้กลับไปทบทวน ปรับปรุง และพัฒนาการทำงานของตนเองอย่างต่อเนื่อง

ขอบคุณข้อมูลจากเพจ สช. สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ